پیش درآمد[۱]
ویژگی سعادت طلبی انسان به همراه روح کنکاشگر او هیچ گاه او را آرام نمی‎گذارد. لذا برای نیل به رستگاری جاویدان همواره در تلاش و تکاپو است.
تاریخ زندگی این موجود عاقبت اندیش، آینده نگر، متفکر و اندیشه ورز نشان می‎دهد که نه تنها برای وصول به رفاه، آسایش و آرامش فردی از هیچ تلاشی فروگذار نکرده است؛ بلکه برای تأمین آسایش جامعه بشری نیز، از خود گذشتگی‎های فراوانی از خود به نمایش گذاشته است.
کاروان عظیم پیشرفت، تمدن و تکنولوژی در راستای تحقق این هدف با شتاب روز افزون در حرکت است.
با نگاهی گذرا به ابداعات، اختراعات و اکتشافات بشر در گستره‎های گوناگون می‎بینیم؛ که او توانسته است با نیروی عظیم، خلّاق و کاوشگر خود ریشه بسیاری از مجهولات را بخشکاند، گرچه باید اعتراف کرد، که هنوز مجهولات فراوانی در پیش روی اوست، که سزاوار است به معلوم تبدیل شود. انسان در فراز آسمان‎ها، اعماق زمین به توفیقات اعجاب انگیزی در جهت توسعه، پیشرفت و فن‎آوری دست یافته است، و این پروسه هیچ گاه متوقف نخواهد شد.
اکنون مناسب است، نگاهی به تعریف تکنولوژی داشته و نیم نگاهی نیز به کارکرد آن داشته باشیم.
«تکنولوژی یا فن شناسی از ریشه یونانی، در معنای «مهارت» و گفتگو گرفته شده است. فن شناسی مطالعه منظم ابزار، شیوه‎ها و روش‎هایی است، که در شاخه‎های گوناگون فنی به کار رفته‎اند.
این رشته که جنبه عملی دارد با پیدایش دانش کاربردی تولد یافته است.[۲]»
این واژه صرفاً به معنای ابزار و ماشین آلات صنعتی که برای تولید محصولات صنعتی، کشاورزی و مصرفی به کار می‎روند، نیست بلکه «در مورد جوامعی که هم اکنون صنعتی‎اند یا جوامعی که در حال صنعتی شدن هستند، این اصطلاح دلالت دارد به همه یا بخش منظمی از آن مجموعه «دانش» که مربوط است؛ به الف: اصول علمی و اکتشافات. ب: فرایندهای صنعتی موجود و پیشین، منابع نیرو و مواد و روشهای انتقال و ارتباط که تصور می‎شود به تولید یا بهبود کالاها و خدمات مربوط باشند.[۳]»
دین از دیدگاه ما در این بحث شامل همه ادیان موجود در عالم نمی‎شود. بلکه مراد دین مقدس اسلام است، که مجموعه عقاید، اخلاق، قوانین و مقرراتی است که برای اداره امور جامعه انسانی و پرورشی انسان‎ها باشد.[۴]
با توجه به آنچه که در تعریف دین و تکنولوژی بیان شد، این پرسش خودنمایی می‎کند، که نسبت این دو چیست؟ آیا مطلقاً دین تکنولوژی را تأیید می‎کند و با آن سازگار است و یا مطلقاً ناسازگار است؟ و یا در مواردی با یکدیگر سازگار و در جاهایی همدیگر را نفی می‎کنند؟
«جان دیون پورت می‎گوید: شاید هیچ ملتی قبل از مسلمین وجود نداشته باشد که برای کسب دانش از آغاز تا انجام بیشتر از مسلمانان احترام قائل شده باشد هم قوانین مکتوب و هم آداب و سنن به این حس پسندیده کمک کردند… . گوستاو لوبون نیز در این باره گفته است: اسلام برای اکتشافات علمی از هر دینی مناسب‎تر و ملایم‎تر است.[۵]»
بنابراین به نظر می‎رسد ماهیت تکنولوژی به خودی خود با دین تعارض و تنافی نداشته باشد، بلکه نحوه کارکرد و کیفیت به کارگیری تکنولوژی ممکن است در مواردی با دین ناسازگار باشد، اینک برای روشن شدن زوایای گوناگون بحث از بیانات استاد ارجمند جناب حجه الاسلام و المسلمین میر باقری بهره می‎گیریم.
——————————————————————————–
[۱] . حجت الاسلام و المسلمین یداله دادجو.
[۲] . فرهنگ علوم اجتماعی، آلن بیرو، ص ۴۲۶، ترجمه دکتر باقر ساروخانی.
[۳] . فرهنگ علوم اجتماعی، جولیوس گودر و ویلیام ل.کولب، ترجمه جمعی از محققان، ص ۲۶۱٫
[۴] . شریعت در آیینه معرفت، استاد جوادی آملی، ص ۱۱۱٫
[۵] . علم و دین، استاد علی ربانی گلپایگانی، ص ۵۹

مطالب مرتبط

X
شروع برنامه عزاداری دهه ی محرم هرشب از ساعت 21:30