پیش‎درآمد[۱]
بسم الله الرحمن الرحیم
شاید بتوانیم سابقه‌ی بحث درباره‌ی ارتباط دین و علوم انسانی را در ایران پس از انقلاب اسلامی بدانیم و بحث جدی در این زمینه را از توابع بحث اصلاح شدن دانشگاه‌ها به حساب بیاوریم. از زمانی که بحث اصلاح شدن دانشگاه‌ها مطرح شد، این بحث هم پا گرفت. اساساً وقتی سخن از اصلاح شدن دانشگاه‌ها به میان می‌آید، یکی از مباحث و سوژه‌ها، اصلاح شدن علوم انسانی دانشگاه‌ها است. درباره‌ی این موضوع، لازم است یک تفکیکی هم در ذهن ما باشد. در واقع همه‌ی علوم انسانی در یک سطح نیستند. ما از یک طرف فلسفه را داریم که یک علم عقلی است و ابزار استدلالی عقلی را می‌طلبد و از طرف دیگر، حقوق را داریم؛ بنابراین، وقتی که می‌خواهیم درباره‌ی ارتباط میان علوم انسانی و دین بحث بکنیم، به نظر می‌رسد که باید علوم را تفکیک بکنیم. حقوق اسلامی را خیلی راحت می‌توان پذیرفت؛ اما، پذیرش فلسفه‌ی اسلامی بسیار دشوار است. هم‌چنین پذیرش روان‌شناسی اسلامی و جامعه‌‌شناسی اسلامی نیز سخت است. دومین نکته‌ای که باید به آن توجه داشته باشیم، مسئله‌ی تقسیم علوم به علومی که ایجاد ارتباط میان آنها و دین راحت‌تر است. هم‌چنین علومی که ایجاد ارتباط میان آنها و دین کمی مشکل به نظر می‌رسد.
و دیگر این‌که، در بعضی از علوم، بحث در تعارض علم و دین وارد می‌شود؛ مثل فلسفه. اگر تعارضش را میان یک فرضیه‌ی علمی قطعی با یک گزاره‌ی دینی در نظر بگیریم، شاید این‌ یک بحث جدایی برای خودش داشته باشد. در واقع در تعارض علم و دین چه باید کرد؟
از بحث تعارضات علم و دین که بگذریم، آن‌وقت ما این را به صورت یک مسئله بیان می‌کنیم که ـ إنْ شاء الله ـ از حضور جناب استاد استفاده کنیم بحث این است که، تعاملاتی میان علم و دین کاملاً پذیرفتنی است. این تعاملات چقدر می‌تواند در اسلامی‌شدن یا دینی‌شدن یک علم تأثیرگذار باشد؟ این تعاملات گاهی در هدف است؛ یعنی دین یک هدفی را برای علم تعریف می‌کند. گاهی نیز در مسئله‌سازی است؛ یعنی دین برای علم، مسئله ایجاد می‌کند. عالمان دین‌‌دار به یک دین، مسائلی را در آن علم مطرح می‌کنند و عالمان معتقد به دین دیگر، مسائل دیگری را در آن مطرح می‌کنند؛ برای مثال، بحثِ گواهی معطوف و اصالت وجود و وحدت وجود، این‌ها چیزهایی است که در فلسفه‌ی اسلامی بحث‌انگیز است و در فلسفه‌های دیگر قابل بحث نیست. یا بحث سوژه‌سازی؛ مثلاً یک سوژه‌ای را در دین، مثل تأثیر نماز در تربیت آدمی، که در علوم تربیتی ممکن است بحث شود. شاید این مسئله در یک دینی که نماز در آن به آن طریقی که در اسلام هست، وجود نداشته باشد. و یا بحث نیت‌سازی (بَنا و فاعل). سخن این است که این مسائل و تعاملاتی که میان علم و دین هست، چقدر می‌تواند در ماهیت یک علم تأثیرگذار باشد؟ آیا ما بر اثر این تعاملات و یا تعاملات دیگر می‌توانیم علم را به اسلامی و غیراسلامی، مثل روان‌شناسی اسلامی و غیراسلامی، جامعه‌شناسی اسلامی و غیراسلامی تقسیم کنیم یا نه؟
——————————————————————————–
[۱] . حجت‎الاسلام والمسلمین باقرزاده.

جستجو
حسینیه اعظم زنجان

مسجد حسینیه اعظم زنجان به عنوان دومین قربانگاه جهان اسلام بعد از منا و پایتخت شور و شعور حسینی در ایران است. ثبت دسته عزاداری هشتم محرم برابر با شب تاسوعای حسینی به عنوان دهمین میراث معنوی ایران، دلیل منحصر به فرد بودن این حرکت معنوی و آستان مقدس و صد البته توجهات خاصه حضرت سید الشهداء (ع) به این مکان مذهبی است که شهرت و آوازه آن را به برکت معنویت خاص این مسجد و اعتقاد قلبی ارادتمندان حضرت امام حسین (ع) جهانی کرده است.
زنجان، خیابان فردوسی تلفن: ۰۲۴۳۳۳۲۳۰۳۰

X

برنامه هفتگی :

دوشنبه ها: دعای توسل بعدازنماز مغرب و عشا

پنجشنبه ها: زیارت عاشورا ساعت ۱۰ شب

جمعه ها: دعای ندبه ساعت ۷:۳۰ صبح