آیین های عزاداری ماه محرم همه ساله در سراسر ایران با شور و عشق خاص مردم به ابا عبدالله الحسین (ع) برگزار می شود و عاشقان آن حضرت ارادت و تجدید میثاق خود را هر سال در قالب عزاداری مستحکم تر می کنند

این آیین های عزاداری به فراخور فرهنگ و شیوه های مرسوم هر منطقه و استانی متفاوت است و از دیرباز همواره در قالب هیات های مذهبی و راه اندازی دستجات و تکایا برگزار شده است.

در این قسمت سعی شده گوشه ای از آیین های عزاداری شهرهای مختلف ایران در سوگ سالار و سرور شهیدان بازگو شود.

۱-۱-۲-۱- آذربایجان

ماه های محرم و صفر در آذربایجان ماه هایی است که مردم استان اعم از شیعه و سنی و حتی اقلیت ها از هر حرکتی که به نوعی بیانگر سرور و خوشحالی باشد ،دوری می جویند. دراعتقادات محلی مردم استان توسل به دسته های عزاداری برای شفای بیماران از سالار شهیدان جایگاه ویژه ای دارد طوری که بارها مشاهده شده بیمارانی از هموطنان مسیحی مقیم شهرهای استان نیز در مسیر دسته های عزاداری نشسته و از شهیدان کربلا طلب حاجت کرده اند.

در روزهای تاسوعا و عاشورا در مناطقی از شهرارومیه که جمعیتی از اقلیت های دینی نیز در آن سکونت دارند مسیحیان زیادی را می توان یافت که همراه با دیگر مردم در مسیر عبور دسته ها قرار گرفته و برای امام حسین(ع) و شهدای کربلا اشک می ریزند.

در عزاداری های مردم آذربایجان غربی به مانند برخی مناطق کشور از نماد هایی مانند علم، کتل و اسب به عنوان مظهر ذوالجناح و گهواره به یاد حضرت علی اصغر(ع) طفل شیرخوار کربلا استفاده می شود که این سمبل ها در ایجاد فضای حزن و اندوه به عزاداری ها نقش موثری ایفا می کند.

به اعتقاد مردم منطقه دادن نذری به گهواره “علی اصغر(ع)” موجب شفای کودکان بیمار می شود و دادن نذر به ذوالجناح نیز موجب گشایش در کارها خواهد شد.

شبیه خوانی نیز از جمله آیین هایی است که معمولا در روز عاشورا در برخی از روستاهای شهرهای ارومیه، خوی، سلماس و ماکو انجام می گیرد که این شبیه خوانی ها به نوعی بازسازی صحنه های روز عاشورا در صحرای کربلاست و چگونگی به شهادت رسیدن یاران امام حسین (ع) و خود آن حضرت است.

پخش نذورات از جمله نان فتیر، شربت، شیر داغ و حلوا در امامزاده ها مرسوم است و حتی در برخی از امامزاده ها مردم گوسفند قربانی کرده و گوشت آن را در بین دسته ها پخش می کنند.

در سحرگاه روز سوم که در ارومیه به آن “اهل قبیله” گفته می شود در برخی از مناطق تعدادی از جوانان در حالی که لباس های عربی به تن کرده اند از مساجد خارج شده و اشعاری را به مضمون زیر می خوانند “ای اهل قبیله برویم جسم بی سر و بی کفن امام حسین (ع) را دفن کنیم .”

۲-۱-۲-۱- اصفهان )کاشان(

در گذشته سه مجلس مهم عزاداری در کاشان در استان اصفهان شهرت داشته است از جمله مجلس روضه خوانی بیت آیت الله مدنی که بیش از دو قرن نسل به نسل بر پا می شود.

دومین مجلس روضه خوانی همه ساله در بیت”آیت الله یثربی پشت مشهدی” در مسجد حبیب ابن موسی (ع) برپا می شود و یک قرن از سابقه برپایی آن می گذرد.

سومین مجلس در مسجد “درب یلان” از طرف مرحوم”حاج ارباب حسن تفضلی” دو قرن پیش، از پدر وی به یادگار مانده است که هنوز همه ساله برگزار می شود.

بنا بر سنت دیرینه، دسته جات سینه زنی هیات های عزاداری کاشان باید در لیالی و ایام عاشورای حسینی از بازار سرپوشیده این شهر عبور کنند زیرا بر این باورند که هیاتی که از بازار نمی گذرد، عنوان و اعتبار هیاتی ندارد.

یکی از عزاداری های سنتی کاشان،”عزاداری سقایی”است که قرن ها بین شیعیان خاصه در کشور ایران و عراق رایج بوده و بتدریج فراموش شده، ولی در کاشان و برخی نقاط همچنان پا برجا مانده است.

۳-۱-۲-۱- خوزستان

سنج، دمام وبوق هر سه از سازهای تشکیل دهنده همنوازی در آیین عزاداری ایام محرم در خوزستان است که سابقه آن به بیش از ‪ ۱۰۰سال می رسد و آن طور که نقل شده این شیوه از کشورهای آفریقایی به دلیل مسافرت های دریایی مردم جنوب، به ایران آورده شده است.

بوق مخصوص از شاخ بلند و پیچ دار گاو، گاومیش، بز و یا گوسفند ساخته می شود که دمیدن در آن و بصدا درآوردن آن کار بسیار مشکلی است.

در آبادان مجموع نوازندگان دمام و سنج بین پنج ، هفت و گاهی ‪ ۹نفر متغیر است ، بطوریکه یک نفر بعنوان “اشکون” در جلو صف دمام زنان قرار می گیرد و سایر نفرات در طرفین او می ایستند.

در پایین صف دمام زنان، یک سنج زن قرار دارد و سایر سنج زنان در لابلای دمام زنان جای می گیرند و براساس نت مشخص، نوای سنج و دمام را می نوازند.

در این خطه نوحه از اقبال بی نظیر عمومی بهره مند است ومراسم سینه زنی همراه با آواز نوحه که خود نوعی “ملودرام” حزن انگیز است، تحقق می یابد.

این مراسم با ترتیب و برنامه خاصی شروع و اوج آن زمانی است که نوحه خوان اعلام “واحد ” می کند.

۴-۱-۲-۱- خراسان جنوبی

شهرستان بیرجند مرکز خراسان جنوبی نیز با فرارسیدن ماه محرم الحرام با نصب پرچم های سیاه و علم های مخصوص عزاداری در مساجد، حسینیه ها و تکایا به عزاداری می پردازند.

سخنرانی پیرامون فلسفه قیام عاشورا در اغلب مساجد و حسینیه های شهر و روستاهای بیرجند، سینه زنی، زنجیرزنی، روضه خوانی، علم بندان، علم گردانی، نخل بندی، نخل گردانی، مشعل گردانی و تعزیه خوانی ازشیوه های مراسم عزاداری ماه محرم در بیرجند است.

برگزاری مراسم “مشعل گردانی” در روستای خور و برکوه و “سنگ زنی” در روستای درخش بیرجند، شبیه گردانی، تعزیه خوانی، آتش زدن نمادین خیمه ها، راه اندازی کاروان های سبزپوش و سرخ پوش از دیگر آیین های سوگواری شهادت سالار شهیدان در روز عاشورا در این شهرستان است.

در مراسم مشعل گرانی روستای خور، مشعل به شکل استوانه ای است که از ‪۲۰ تسمه آهنی تشکیل شده که بعضی از آن ها بلندتر است و پایه مشعل فلزی و حدود دو متر ارتفاع دارد این مشعل را در شب نهم محرم روشن می کنند

آیین های عزاداری ماه محرم همه ساله در سراسر ایران با شور و عشق خاص مردم به ابا عبدالله الحسین (ع) برگزار می شود و عاشقان آن حضرت ارادت و تجدید میثاق خود را هر سال در قالب عزاداری مستحکم تر می کنند.

درمراسم “سنگ زنی” روستای درخش، سنگ عبارت است از دو تکه چوب استوانه ای هشت سانتیمتری که نخی از آن عبور کرده و در پشت دست قرار می گیرد.

این روستا هشت نفر سنگ زن دارد که از شب پنجم محرم این کار را همراه هیات با آهنگ نوحه سینه زنی یا زنجیرزنی انجام می دهند و یا نوحه جداگانه می خوانند. مردم معتقدند که سنگ زنی به نشانه سنگی است که کفار به دندان رسول خدا زده اند.

۵-۱-۲-۱- سمنان

اجرای تعزیه، تشکیل هیات های عزاداری، سینه زنی و زنجیرزنی، حرکت شتران با کجاوه به عنوان نمادی از کاروان کربلا و اسرا، نخل گردانی، اطعام دادن و نذری دادن بویژه در شب های تاسوعا و عاشورا و شام غریبان از جمله سنت هایی است که هر سال در ماه محرم در استان سمنان برگزار می شود.

تعزیه یکی از این سنت هاست که طرفداران زیادی دارد، هنرمندان این استان تعزیه را نوعی هنرنمایی برای تثبیت و تجلی نهضت حسینی و قیام عاشورا می دانند و معتقدند زیبایی نهضت کربلا در تعزیه ناب و اصیل متجلی می شود. تعزیه در حقیقت نوعی پیام رسانی است که برای نهادینه کردن فرهنگ عاشورا می توان از آن استفاده کرد.

“نخل گردانی” به خصوص در شهرهای سمنان و شاهرود مرسوم است که نمادی از تشییع جنازه امام حسین (ع) است، همچنین حرکت شتران با کجاوه ها که نمادی از کاروان کربلا و اسرا است.

برپایی خیمه نیز یادآور خیمه های امام حسین(ع) در کربلاست، اطعام دادن و نذری دادن در ماه محرم مخصوصا در شبهای تاسوعا و عاشورا به عزاداران حسینی یکی دیگر از رسوم این استان به شمار می رود.

مردم شهر شاهرود نیز از دوران قدیم در روز پنجم محرم به یاد جان فشانی های حضرت ابوالفضل العباس(ع)، آیین طوق بندان (علم بندان) را با شور و احساسات مذهبی خاصی برگزار می کنند.

آنان با برپایی این آیین نمادین نشان می دهند که اگر در هنگام شهادت علمدار کربلا نبودند که به یاریش بشتابند امروز همه آماده اند تا به یاد آن روز علم حضرت ابوالفضل العباس (ع) را برافراشته نگاه دارند.

تکیه بازار شاهرود که به “تکیه زنجیری” معروف است و از بزرگترین تکایای این شهر شاهرود به حساب می آید وظیفه جمع آوری طوق ها و برگزاری دسته طوق- بندان را بر عهده دارد.

عاشقان ابوالفضل العباس(ع) سپس در قالب هیاتی به سوی مساجد و تکایای دیگر به راه می افتند و در طول مسیر به چاوشی و خواندن مصیبت می پردازند.

۶-۱-۲-۱- سیستان و بلوچستان

نوحه خوانی، سینه زنی، زنجیرزنی، برگزاری زیارت عاشورا، تعزیه خوانی از جمله آیین های معمول مردم سیستان در ایام محرم به شمار می رود.

پخت حلیم و شعله زرد، امتناع مردم سیستان از پخت غذا در سه روز قبل از واقعه عاشورا، پشت بام رفتن ریش سفیدان و تلاوت قرآن و ذکر دعا برای اعلام رسیدن ماه محرم و برگزاری مجالس روضه و عزاداری در منازل از جمله آداب خاص مردم سیستان در ماه محرم و ‪ ۱۸روز پس از آن است.

تعزیه درسیستان به صورت روز شماراجرا می شود به این صورت که شبیه خوانان هر روز ماه محرم را به یکی از یاران امام حسین (ع) مثلا حضرت علی اکبر(ع) و یا حضرت ابوالفضل (ع) اختصاص می دهند.

در بلوچستان مردم اهل تسنن با آغاز ماه محرم خود را در سوگ سرور و سالار شهیدان سهیم دانسته و با اجرای برنامه های وعظ و سخنرانی درمحافل مذهبی به استقبال از این ماه می روند.

با آغاز اولین روز از ماه محرم امامان جمعه، پیش نمازان مساجد و ملایان اهل تسنن با سخنرانی در مساجد و محافل مذهبی، مردم را از اهمیت این ماه آگاه می سازند و با روایت احادیث مختلف سعی دارند مظلومیت امام حسین (ع) و نقش وی در اسلام و همچنین عظمت این ماه پر برکت را به نمازگزاران منتقل کنند.

در ماه محرم زنان دست از انجام کارهایی مثل حصیربافی و سوزن دوزی بر می دارند و بیشتر سعی دارند خود را با ذکر و تسبیح و نماز و روزه مانوس کنند.

اکثر مردمان بلوچستان و برادران و خواهران اهل تسنن روزهای تاسوعا و عاشورا روزه می گیرند، آنها بر این باورند که گرفتن روزه در این ایام اجر و ثواب بسیاری دارد.

پخت انواع غذاهای محلی از قبیل حلوا، خورشت و برنج و همچنین پخش شیر و خرما میان خانواده های کم درآمد از دیگر آیین های روزهای تاسوعا و عاشورا در بلوچستان است.

مردم چابهار با برپایی آیین های نوحه خوانی، تعزیه، روضه خوانی، سخنرانی، سینه زنی و زنجیر زنی همچنان یاد قیام سرور و سالارشهیدان را زنده نگاه داشته اند.

در ظهر عاشورا مردم محلی در بندر مرزی چابهار با آداب و رسوم خاصی با آتش زدن خیمه ها به یاد اسیران کربلا بر سر و سینه می زنند و با حضرت زینب (س) و اسیران همدردی می کنند.

زنان پاکستانی مقیم چابهار نیز دردهه اول محرم بانوحه خوانی و برپایی آیین های ویژه به سوگواری پرداخته و در شب تاسوعا نیز با بستن حجله حضرت قاسم(ع) به عزاداری خاص حضرت قاسم (ع) می پردازند.

۷-۱-۲-۱- قزوین

هیات های مذهبی استان قزوین برای تجلیل از مقام ممتاز علمدار کربلا حضرت ابوالفضل (ع) علامتی تهیه و به هنگام عزاداری علامت و چهل چراغ را پیشاپیش هیات حمل می کنند.

عزیمت هزاران مشتاق اهل بیت و عزادار حسینی از سراسر کشور به شهر قزوین وحضور در حسینیه “آقا سید جمال” با سابقه بیش از یکصد سال دراین شهر برای برآورده شدن حاجت ها وشفای بیماران بر غنای عزاداری ها وسوگواری امام سوم شعیان می افزاید.

دخیل بستن روی علامت، عزاداری و حضور دسته های سینه زنی و زنجیر زنی در کوچه و خیابان ها و اجتماع آنان در زیارتگاه “امامزاده حسین”از برنامه های هیات های مذهبی در دهه اول محرم است.

بارگاه “امامزاده حسین(ع)” که در بین مردم قزوین به “شاهزاده حسین” معروف است از فرزندان امام هشتم رضا(ع) بوده و درروزهای تاسوعا و عاشورای حسینی محل عزاداری هیات های مذهبی شهر قزوین است.

۸-۱-۲-۱- کهگیلویه و بویراحمد

صدای سنج و طبل عزا در شهرها و روستاها، شیون و زاری مردان و زنان عزادار حسینی، شور و نشاط پیران و جوانان عاشق اهل بیت همگی نشان از غم و اندوه شیفتگان امام حسین (ع )در کهکیلویه و بویراحمد دارد.

نماد هایی از کربلا و قبر شش گوش حضرت علی اکبر(ع) ساخته شده از آلومینیوم و چوب و نصب لامپ هایی با رنگ های مختلف ، زیبایی خاصی به مراسم این شهر می بخشد.

این سمبل های مذهبی که بر روی پایه های فلزی ، در شهر یاسوج گردانده می شود و سیاه چادرهایی که با پارچه های سبز و سیاه پوشیده شده حکایت از رویداد عظیم تاریخی عاشورا و صحرای کربلا دارد.

در آیین های عزاداری ابا عبدالله الحسین (ع) هر شب در این سیاه چادرها، خار و خاشک هایی به آتش کشیده می شود که بیانگر گوشه هایی از صحنه کربلا و اسارت حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) است.

برگزاری نمایش هایی از صحنه های کربلا بویژه شهادت امام حسین (ع) و یارانش از دیگر برنامه های عزادارای در این منطقه است.

۹-۱-۲-۱- کرمانشاه

کرمانشاه، این شهر کهن که دروازه کربلاست و بیشتر مردمانش افتخار عنوان کربلایی دارند در ماه محرم حال و هوای غریبی دارد.

از آیین های بسیار قدیمی ماه محرم در کرمانشاه تعزیه خوانی است.

علاقه فراوان مردم به تعزیه خوانی و آگاهی یافتن از واقعه کربلا و همدردی با مصائب سیدالشهدا (ع) و اهل بیت او از طریق بازگویی و نمایش وقایع و آلام هرسال تعزیه خوانان را به برپایی هرچه با شکوه تر این مجالس وا می دارد.

تهیه انواع غذاها و شربت های نذری مانند حلیم، شعله زرد، حلوا و شربت های مختلف و تقسیم آن در میان عزاداران از دیگر آیین های این شهر است.

تهیه تابوت خونینی که روی آن کبوتری گذاشته شده و پشت سر آن کودکان به منزله فرزندان امام حسین (ع)حرکت می کنند و فردی آنان را شلاق می زند تا به اسارت ببرد، تهیه قنداق حضرت علی اصغر(ع)، حجله حضرت قاسم (ع) و قرار دادن دختر بچه ای مانند عروس در آن، ساختن دست ابوالفضل(ع) و پرتاب آن به هوا برای تحت تاثیر قرار دادن مردم از دیگر آیین های عزاداری مردم این شهراست.

از ادوات و ابزار موسیقی رایج در منطقه کرمانشاه که در سوگواری ماه محرم استفاده می شود می توان دهل و سرنا را نام برد که با نوای “چمری” ( نوعی موسیقی اصیل محلی ویژه عزاداری ) با دسته های عزاداری حرکت می کنند.

۱۰-۱-۲-۱- گیلان

اعتقاد و باور خاص مردم به حضرت ابوالفضل العباس (ع)، علی اکبر(ع) ، علی اصغر(ع) ، حربن یزید ریاحی و زنان و کودکان سیدالشهدا(ع)، در این ایام و برگزاری آیین های ویژه سوگواری به نام آنان نمونه ایی ازباورداشت های مذهبی مردم این استان است.

یکی از آیین های عزاداری در این ماه علم بندی است که از یک روز مانده به ماه محرم تا روز هفتم این ماه در مناطق شهری و روستایی استان گیلان برگزار می شود.

درروز اول این مراسم مردم مناطق مختلف با پذیرایی از عزاداران در مساجد و حسینیه ها در بعد از ظهر با تشکیل دستجات مختلف سینه زنی و خواندن نوحه پرچم های سیاه را به نشانه عزاداری سیدالشهدا(ع) به بالای سردر مساجد و گنبدهای آن نصب می کنند.

این مراسم در دهکده تاریخی ماسوله و شهرستان مذهبی آستانه اشرفیه جلوه ایی ویژه دارد و هرساله افراد مختلفی برای شرکت دراین مراسم به این روستا می آیند.

پخت نوعی شیرینی به نام “ککه” یا “کشته”، دادن شربت و نصب منبع های آب در اطراف مساجد و سطح شهر، اطعام دهی ، پرداخت نذورات ، راه اندازی علم و کتل ، حمل پرچم های سبز با عبارت های “یا حسین شهید” به وسیله کودکان و نوجوانان و سقاشدن کودکان سیاهپوش با عنوان نذر حضرت علی اصغر (ع) از جمله جلوه های زیبای آیین های سوگواری در این منطقه است.

۱۱-۱-۲-۱- مازندران

برخی از مردم در یکی دو روز قبل از ماه محرم در استقبال از این ماه در خانه خود مراسم روضه خوانی برپا می کنند و اطعام می دهند.

یکی از آیین خاص ماه محرم در مازندران آیین ” نخل گردانی ” در روستای “نوا” در شهرستان آمل است.

از روز اول تا هفتم محرم مردم به عزاداری می پردازند و سعی می کنند در این روزها کلیه نذورات خود را ادا کنند و برای مراسم نخل گردانی آماده شوند.

در روز هفتم محرم، مردم روستای نوا و بسیاری از اهالی اطراف به کنار نخلی می روند و به آن سلام می کنند.روز هشتم محرم نخل را بیرون می آورند و در محله ها می گردانند مردم نیز به همراه نخل می روند.

در روز هشتم، نهم و دهم، همراه نخل گردانی، نذوراتی مانند “شیر” بین مردم توزیع می شود. نخل را به در هر خانه که می برند، صاحب خانه نذر خود مانند شربت، خرما شیر، دود کردن اسپند را به جای می آورد و اگر نذر قربانی کردن گوسفند باشد قربانی می کند.

در شامگاه عاشورا، که شام غریبان است، نخل را دور محل می گردانند و همه مردم پابرهنه و شمع به دست همراه نخل به امامزاده محل می روند و تا صبح به سینه زنی و عزاداری می پردازند.

دسته گردانی یکی دیگر از مظاهر مشخص مراسم عزاداری در ایام محرم است که با اشکال زنجیرزنی سینه زنی، شام غریبان و مراسم قوم بنی اسد، نوای یاحسین را از مساجد و تکایا به خیابان ها می کشاند و جلوه های عشق و ارادت مردم به امام حسین(ع) و خاندان مطهرش را به رخ عالم می کشد.

برخی از روستاها از گذشته در این دو روز پذیرای عزاداران حسینی بوده اند و همچنان با حفظ این سنت در روزهای عاشورا و تاسوعا از همه کسانی که برای عزاداری می آیند پذیرایی می کنند.

این کار به صورت عمومی صورت می گیرد و همه مردم روستا در این روز در حد مقدورات خود برای عزاداران غذا تهیه می کنند.

از آداب و رسوم بومی منطقه غرب مازندران که سال ها است نسل به نسل چون امانتی گرانمایه به نسل حاضر رسیده، آیین “کرنازنی” در محرم است.

” کرنا زنی” ویژه عزای امام حسین (ع) بوده و در محلاتی چون آخوند محله، نارنج بن، تالش محله فتوک و سادات محله شهرستان رامسر و برخی مناطق استان گیلان سابقه ای چند قرنی دارد.

امروز در معدود شماری از روستاهای غرب مازندران و شرق گیلان مراسم” کرنا زنی” انجام می گیرد و متاسفانه روز به روز اجرای این آیین کم رنگتر می شود.

این آیین با آغاز ماه محرم شروع می شد و در واقع نوعی وسیله برای اعلام برپایی سینه زنی و نوحه خوانی برای گرامی داشت شهدای کربلا بود و مردم با شنیدن طنین ناله ” کرنا “در مجلس عزا حضور می یافتند.

معمولا هیات های عزادار عصر تاسوعا در مساجد جمع شده و شب عاشورا را تا به صبح در مسجد بیدار می ماندند و در سپیده دم پس از ادای فریضه نماز صبح عزاداران پیشاپیش کرناچی ها به سوی گورستان ها حرکت می کردند.

پیش از حرکت دسته های سینه زنی، نوای حزن انگیز کرنا در حالی که سکوت همه جا را فرا گرفته بود،در فضای مسجد طنین انداز می شد و کسانی که مشتاق حضور در عزاداری بودند با شنیدن صدای ” کرنا” از دور و نزدیک به مسجد می آمدند و هیات را همراهی می کردند.

آیین ” کرنازنی ” بیشتر به صورت دسته جمعی و در محوطه مسجد انجام می گرفت و علاوه بر روزهای تاسوعا و عاشورا در سوم و هفتم شهادت امام حسین(ع) و یارانش نیز کرنا نواخته می شد.

دسته های کرناچی مشتمل بر دو سر گروه و بین پنج تا هفت نفر کرناچی بودند و گاهی سر کرناچی که رهبری کرناچیان را بر عهده داشت آهنگی را شروع به نواختن می کرد و کرناچیان از وی پیروی می کردند یا او آهنگی را می نواخت و کرناچیان دیگر دم مکمل آن را می نواختند.

سرکرناچی آهنگ یا امام سر می داد و کرناچیان یاحسین را در دمیدنشان بیان می داشتند و این نواختن تا زمان خستگی ادامه داشت و گاهی هم کرناچیان پیشاپیش هیات ها در بیرون از مسجد حرکت می کردند. به گفته برخی کرناچی ها هنر ” کرنازنی” چندین قرن است که در خاندانشان موروثی است. گرچه امروز در این مناطق، کرنا زنی آن شور و حال گذشته را ندارد اما عاشقانی هستند که این رسم بر جای مانده از نیاکان خود را هنوز در ماه محرم انجام می دهند.

۱۲-۱-۲-۱- مرکزی (خمین و ساوه )

“نخل گردانی” یکی از آیین های ویژه عزاداری برای تکریم امام حسین(ع) در شهرستان خمین است که سابقه آن به بیش از ‪ ۴۰۰سال می رسد. در روز عاشورای حسینی مراسم نخل گردانی که از دیرباز از خاندان های قدیم این خطه نسل به نسل در میان آنان به ارث رسیده است اجرا می شود. این نخل به منزله “عماری” حضرت امام حسین (ع) با حالتی شبیه خیمه، از چارچوب هایی به شکل چادر صحرایی ساخته شده و با پارچه های سبز و مشکی، سپرو شمشیر، کلاه خود و تصاویر معصومین تزیین می شود. این نخل به روایتی به منزله خیمه امام حسین (ع) و به روایتی تابوت آن حضرت است. عزاداران خمین هرسال در روز عاشورا، نخل را از محل خود واقع در کنار امامزاده شاهزاده ابوطالب به سمت میدان ‪ ۱۵خرداد و از آنجا به “چاله نخل” در مرکز شهر حمل می کنند. مردم منطقه معتقدند که با گذشتن از زیر این نخل، امام حسین (ع) حافظ خود و فرزندانشان می شوند. آیین سوگواری “طوق گردان” یکی از آداب و رسوم کهن مردم شهر ساوه در ماه محرم و روز سوم است. دراین آیین عزاداران حسینی در قالب هیات های سینه زنی و زنجیر زنی طوق یا علامت آن هیات را به خانه یکی از صاحبان نذر انتقال می دهند و پس از ذبح گوسفند توسط صاحب نذر، طوق را با آب و گلاب شست و شو می دهند. مردم عزادار پس از شست و شو و تزیین طوق، آن را طی مراسمی همراه بانوحه خوانی و مرثیه سرایی با تشریفات خاص جهت ادای سلام به بارگاه امامزاده سید علی اصغر (ع) شهر ساوه منتقل می کنند. در این مراسم پس از ادای سلام واحترام به دراین بارگاه مقدس، طوق را به هیات های عزاداری و مساجد حمل می کنند. مردم ساوه مراسم “طوق گردان” را بیانگر آغاز حرکت لشکر امام حسین(ع) به سمت کربلا و شروع عزاداری محبان آن حضرت و تداوم راهش می دانند.

۱۳-۱-۲-۱- یزد

آیین عزاداری سنتی مردم استان یزد به مناسبت شهادت امام حسین(ع)، ‪۱۰ روز مانده به ماه محرم با عنوان “بهرشهید” آغاز می شود و تا پایان ماه صفر ادامه دارد. در آیین بهرشهید که تا اول ماه محرم ادامه دارد، هیاتی متشکل از جوانان و نوجوانان شهر به منازل مردم مراجعه و اشعاری را در سوگ امام حسین(ع) و یاران با وفایش زمزمه می کنند. دو روز مانده به محرم، آیین ” پرسه” برپا می شود و مردم در قالب هیات عزاداری در سطح شهر حرکت می کنند و اشعاری در رثای علی اکبر(ع) می خوانند. برای آغاز عزاداری ماه محرم هر شب یکی از وعاظ با خواندن ذکر و کلماتی، با عنوان “شاه کشیدن” مراسم را آغاز می کنند. پس از انجام این مراسم، تعدادی از عزاداران از جمله سادات و پیرمردان، با عنوان ” یاران عزا”، دور هم جمع می شوند و به آرامی ترجیح بند معروف محتشم کاشانی را می خوانند. از دیگر سنت های عزاداری مردم در ماه محرم ” نخل بستن” نام دارد، نخل یک سازه چوبی است که قسمت جلو و عقب آن از قطعات کوچک به شکل نخل ساخته شده است. تعدادی از خادمان حسینیه ی روز هشتم ماه محرم با استفاده از پارچه مشکی، آیینه و شمشیر نخل را آذین بندی می کنند. نخل سمبل جنازه سیدالشهدا (ع) است و آیینه ها، نمادی از شخصیت حسین(ع) است . در ندوشن رسم است هنگام نخل برداری کسانی که در طول سال گوسفندی نذر کرده باشند در مقابل نخل ، قربانی می کنند.

جستجو
آمار سایت
  • 7
  • 10,863
  • 352,686
  • 354,717
حسینیه اعظم زنجان

مسجد حسینیه اعظم زنجان به عنوان دومین قربانگاه جهان اسلام بعد از منا و پایتخت شور و شعور حسینی در ایران است. ثبت دسته عزاداری هشتم محرم برابر با شب تاسوعای حسینی به عنوان دهمین میراث معنوی ایران، دلیل منحصر به فرد بودن این حرکت معنوی و آستان مقدس و صد البته توجهات خاصه حضرت سید الشهداء (ع) به این مکان مذهبی است که شهرت و آوازه آن را به برکت معنویت خاص این مسجد و اعتقاد قلبی ارادتمندان حضرت امام حسین (ع) جهانی کرده است.
زنجان، خیابان فردوسی تلفن: ۰۲۴۳۳۳۲۳۰۳۰

X

برنامه هفتگی :

دوشنبه ها: دعای توسل بعدازنماز مغرب و عشا

پنجشنبه ها: زیارت عاشورا ساعت ۱۰ شب

جمعه ها: دعای ندبه ساعت ۷:۳۰ صبح