پیش‎درآمد[۱]
آزادی یکی از اصیل‏ترین ارزش‏های نوع بشر به شمار می‏رود ؛ به گونه‏ای که همگان آن را می‏ستایند . فیلسوفان متافیزیک و فلاسفه‏ی علوم اجتماعی ، به ویژه حقوق و سیاست و عالمان علوم اجتماعی نیز در این زمینه سخن‏ها رانده‏اند .
با این‏که مفهوم آزادی جزء مفاهیم بدیهی محسوب می‏شود ولی در رسیدن به آن ، گرفتار دشواری‏ها و پیچیدگی‏های فراوانی هستیم . در زمینه‏ی تعریف آزادی ، نمی‏توان تعریف روشنی از آن عرضه کرد و هر مکتب و فلسفه‏ای با توجه به پیش فرض‏های خود ، به تفسیر آن پرداخته است ؛ بر این اساس ، سوء تفاهم و اختلاف نظر در این مفهومِ انتزاعی ، فراوان به چشم می‏خورد .
شهید مطهری ، در کتاب تکامل اجتماعی انسان می‏فرماید : «آزادی یکی از بزرگ‏ترین و عالی‏ترین ارزش‏های انسان است ؛ به تعبیر دیگر ، جزء معنویات انسان است ـ معنویات انسان ، یعنی چیزهایی که مافوق حدّ حیوانیت اوست ـ آزادی برای انسان ، ارزشی مافوق ارزش‏های مادی است . انسان‏هایی که بویی از انسانیت برده‏اند ، حاضرند با شکم گرسنه و تن برهنه و در سخت‏ترین شرایط ، زندگی کنند ولی در اسارت یک انسان دیگر نباشند و آزاد زندگی کنند» . تاریخ اسلام و نمونه‏های فراوان سیره‏ی عملی پیشوایان دین در احتجاجات و رفتارهای اجتماعی ، مؤید این ارزش گذاری به حقیقت آزادی است .
این پدیده‏ی مهم باید از زوایای مختلف مورد بررسی قرار گیرد : نخست ، تعریف و روش شناسی تعریف آزادی و این‏که آزادی چیست و با چه روشی این تعریف بر تعاریف دیگر رجحان دارد .
دوم ، توجه به «آزادی از» ، «آزادی در» و «آزادی برای» . بدین معنا ، باید تبیین کرد که آدمیان باید از چه چیزهایی و در چه محدوده و قلمرویی آزاد باشند و هدف این آزادی‏ها چیست؟
سوم ، ملاک و معیار آزادی است . استاد مطهری در این باره می‏فرماید : انسان استعدادهایی برتر و بالاتر از استعدادهای حیوانی دارد . این استعدادها یا از مقوله‏ی عواطف و گرایش‏ها و تمایلات عالی انسانی است و یا از مقوله‏ی ادراک‏ها و دریافت‏ها و اندیشه‏هاست . به هر حال ، همین استعدادهای برتر ، منشأ آزادی‏های متعالی او می‏شود . در غرب ، ریشه و منشأ آزادی را تمایلات و خواهش‏های انسانی می‏دانند و آن‏جا که از اراده‏ی انسان سخن می‏گویند ، در واقع فرقی میان تمایل و اراده قائل نمی‏شوند . از نظر فلاسفه‏ی غرب ، انسان موجودی است دارای یک سلسله خواست‏ها و می‏خواهد که این چنین زندگی کند . همین تمایل ، منشأ آزادی عمل او خواهد بود .
چهارمین نکته‏ای که باید بدان توجه کرد ، انواع آزادی و عدم خلط میان آن‏هاست . آزادی فلسفی یعنی اختیار در مقابل جبر که مسئله‏ای پر چالش میان متکلمان اسلامی یعنی اشاعره ، معتزله و شیعه و نیز فیلسوفان غربی از جمله اگزیستانسیالیست‏ها و مالبرانش بوده است . آزادی فکری یعنی آزادی در تفکر و اندیشه ، آزادی عقیده . آزادی فردی و آزادی اجتماعی مانند آزادی‏های سیاسی و حقوقی . و در نهایت ، آزادی اخلاقی و عرفانی .
ما در دورانی به سر می‏بریم که شبهات و پرسش‏های فراوانی در عرصه‏ی دین و آزادی ـ آن هم در زوایای مختلف آن ـ مطرح شده است . تقدم دین بر آزادی یا آزادی بر دین ، تنافی حاکمیت دین با آزادی ، تعارض محق بودن انسان با الزام‏ها و تکالیف دینی ، نمونه‏ای از ده‏ها پرسش و شبهه‏ی روزگار ماست . و اکنون در محضر استاد گران‏مایه ، فیلسوف و فقیه و مفسر عالی‏قدر ـ حضرت آیت اللَّه مصباح یزدی ـ به پاسخ این پرسش‏ها دست می‏یابیم

——————————————————————————–
[۱] از: حجت الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه

جستجو
حسینیه اعظم زنجان

مسجد حسینیه اعظم زنجان به عنوان دومین قربانگاه جهان اسلام بعد از منا و پایتخت شور و شعور حسینی در ایران است. ثبت دسته عزاداری هشتم محرم برابر با شب تاسوعای حسینی به عنوان دهمین میراث معنوی ایران، دلیل منحصر به فرد بودن این حرکت معنوی و آستان مقدس و صد البته توجهات خاصه حضرت سید الشهداء (ع) به این مکان مذهبی است که شهرت و آوازه آن را به برکت معنویت خاص این مسجد و اعتقاد قلبی ارادتمندان حضرت امام حسین (ع) جهانی کرده است.
زنجان، خیابان فردوسی تلفن: ۰۲۴۳۳۳۲۳۰۳۰

X

برنامه هفتگی :

دوشنبه ها: دعای توسل بعدازنماز مغرب و عشا

پنجشنبه ها: زیارت عاشورا ساعت ۱۰ شب

جمعه ها: دعای ندبه ساعت ۷:۳۰ صبح