پیش درآمد[۱]
لا حول و لا قوه الا باللّه العلى العظیم. الحمد للّه رب العالمین و صلى اللّه على سیدنا و نبینا و مولانا اباالقاسم محمد.
موضوع بحث، رابطه ى دین و آزادى است که در سال هاى اخیر در عرصه ى فرهنگ و علم و جامعه مورد توجه جدى قرار گرفته است. این که آیا دین با آزادى ترابطى دارد؟ آیا ترابط این دو مقوله از سنخ ترابط تعاضدى است یا تعاندى؟ سازگارند یا ناسازگار؟ آیا مى توان عناصرى از دین را با عناصرى از آزادى سازگار دانست یا خیر؟ آیا ملاک محدود کردن آزادى، تنها قراردادهاى اجتماعى و حقوق وضعى است یا حقوق طبیعى و ادیان نیز مى توانند در این محدودسازى نقش ایفا کنند؟
خلاصه ى گزارش گونه اى از نشست اول گفتمان دینى که با حضور استاد مصباح یزدى در زمینه ى دین و آزادى برگزار شد را خدمت شما عرض مى کنیم.
آزادى مشترک لفظى است و یافتن معناى جامع مشترک براى آن بسیار دشوار است; مگر خآن که آن را به معناى رهایى یا عدم تقیید معنا کنیم. آزادى امروزه در حوزه هاى مختلف مانند فلسفه ى اخلاق، سیاست، حقوق، جامعه شناسى و… مطرح است. در حوزه ى فلسفه و کلام به معناى مختار بودن و مجبور نبودن به کار رفته است و متفکران اسلامى و غربى را مورد چالش قرار داده است، مسئله ى جبر و اختیار هیچ ربطى با مسائل سیاسى و اجتماعى و حقوقى ندارد. (منظور در بحث ما مسائل خارج است) زیرا آزادى در معنى تکوینى باید و نباید ندارد.
آزادى اخلاقى به معنى حریت و آزادگى و رهایى از قید شهوات و قواى حیوانى و شیطانى است که از دایره ى بحث ما خارج است. پرسش مهم و اصلى در حوزه ى آزادى، به مسائل حقوقى و سیاسى ارتباط دارد که از حد و حدود و اندازه ى آزادى در عرصه ى حقوق و سیاست، پرس و جو مى کند; این که انسان در امورى چون مالکیت، سیاست، بیان، مطبوعات، عقیده و… چه قدر آزاد است؟
امروز در دنیا ملاک و معیار آزادى را آزادى دیگران مى دانند; یعنى فقط دولت و قانون حق دارند از آزادى کسانى که با آزادى دیگران مزاحمت دارد جلوگیرى کنند. آن هایى که گرایش هاى ملّى دارند، صریحاً مى گویند دین حق ندارد آزادى انسان را محدود کند.
امّا دین، عبارت است از مجموعه ى باورها و ارزش ها و رفتارها که انسان را به سوى خدا و کمال نهایى، سعادت ابدى سوق مى دهد; به عبارت دیگر، دین عبارت است از آن چه خداوند از بندگانش خواسته و مقتضاى اراده ى تشریعى الهى است. حال اگر بپذیریم که هر عملى در سعادت و شقاوت انسان تأثیرگذار است، پس باید احکام تمام امورى را که به سعادت و شقاوت انسان ارتباط دارد از دین بجوییم; بنا بر این دین در عرصه ى اعتقادات و اعمال آدمیان امر و نهى دارد. نتیجه آن که پذیرفتن دین مستلزم محدود ساختن آزادى توسط دین است. همان گونه که در حوزه ى حقوق پذیرفتن قانون به معناى پذیرفتن محدود ساختن آزادى است.
نکته ى آخر در باب تبیینِ آیه ى (لا إِکْراهَ فِی الدِّینِ)[۲] است که از یک واقعیت تکوینى و روانى پرده برمى دارد و از عدم اکراه بردارى دین حکایت مى کند و ارتباطى با آزادى حقوقى ندارد.
این خلاصه اى بود از فرمایشات قبلى استاد مصباح یزدى در مورد دین و آزادى. امشب دومین نشست را در این موضوع شروع مى کنیم.
——————————————————————————–
[۱] . از: حجت الاسلام و المسلمین عبدالحسین خسروپناه.
[۲] . سوره ى بقره، آیه ۲۵۶٫

جستجو
حسینیه اعظم زنجان

مسجد حسینیه اعظم زنجان به عنوان دومین قربانگاه جهان اسلام بعد از منا و پایتخت شور و شعور حسینی در ایران است. ثبت دسته عزاداری هشتم محرم برابر با شب تاسوعای حسینی به عنوان دهمین میراث معنوی ایران، دلیل منحصر به فرد بودن این حرکت معنوی و آستان مقدس و صد البته توجهات خاصه حضرت سید الشهداء (ع) به این مکان مذهبی است که شهرت و آوازه آن را به برکت معنویت خاص این مسجد و اعتقاد قلبی ارادتمندان حضرت امام حسین (ع) جهانی کرده است.
زنجان، خیابان فردوسی تلفن: ۰۲۴۳۳۳۲۳۰۳۰

X

برنامه هفتگی :

دوشنبه ها: دعای توسل بعدازنماز مغرب و عشا

پنجشنبه ها: زیارت عاشورا ساعت ۱۰ شب

جمعه ها: دعای ندبه ساعت ۷:۳۰ صبح