جمعه, ۲ مهر , ۱۴۰۰ 17 صفر 1443 Friday, 24 September , 2021 ساعت ×
پ
پ

از هنگامی که موضوع میراث معنوی در یونسکو مطرح شد و ایران به عضویت کنوانسیون مربوطه درآمد، بنابراین گزارش سال ۱۳۸۳ قانون الحاق ایران به کنوانسیون صیانت از میراث غیرملموس به تصویب رسید و طبق این قانون ایران متعهد به اجرای این کنوانسیون در حوزه میراث معنوی است.
آسیا با ثبت ۳۴ اثر از ۲۲ کشور در فهرست میراث ناملموس و شاهکارهای شفاهی بیشترین سهم را در میان سایر قاره ها و مناطق جهان به خود اختصاص داده است.
در لیست کشورهایی که تاکنون میراثی را به عنوان میراث معنوی در یونسکو به ثبترسانده اند، نام عراق، هند، ترکیه، اردن، آلبانی، ارمنستان، گرجستان، تاجیکستان، ازبکستان، گواتمالا، یمن، مراکش، فیلیپین، آذربایجان، برزیل، کامبوج،کوبا و مصر هم دیده می‌شود. با نگاهی به این لیست متوجه می‌شویم که این کشورها جزو کشورهای جهان سوم و یا در حال توسعه هستند و با این قیاس هنوز نامی از ایران در لیست میراث معنوی یونسکو به چشم نمی‌خورد. جالب این است که نام بسیاری از کشورهای همسایه ما در این لیست وجود دارد، حتی عراق توانسته موسیقی سنتی خود را به نام “مقام عراقی” به عنوان میراث معنوی به ثبت برساند. ترکیه در سال ۲۰۰۳ مداحی و در سال ۲۰۰۵ سماع را ثبت کرد. ازبکستان ، تاجیکستان و آذربایجان نیز یک مقام موسیقائی را در سال ۲۰۰۳ به ثبت رسانده است. حال نکته قابل توجه این است که بسیاری از کشورها بعد از این‌ که میراث معنوی منحصر به خودشان را به ثبت رسانده‌اند، به فکر ثبت میراث معنوی چند ملیتی هستند.
اما نام ایران هم در لیست نامزدهای خواهان ثبت آثار میراث معنوی در یونسکو دیده می‌شود. موسیقی سنتی ایرانی، نوروز که البته ۹ کشور دیگر به همراه ایران برای ثبت این میراث معنوی اقدام کرده اند و مناسک زرتشتی اشو (asha) به همراه ۷ کشور دیگر در این لیست وجود دارند،که امید به ثبت آن‌ها داریم.
این اقدام پس از آن صورت گرفت که یونسکو از کشورهای مختلف خواست که ابتدا فهرستی از میراث معنوی خود ارائه دهند و پس از آن و بر اساس اولویت‌های موجود آن‌ها را برای ثبت ارائه دهد. به همین دلیل یکی از اولین کارهایی که پژوهشکده مردم شناسی در این زمینه انجام داد، ارسال نامه‌هایی به استان‌های مختلف بود تا دفاتر مردم شناسی استان‌ها مواردی از تجلیات میراث معنوی خود را استخراج کرده و برای این گروه تازه تاسیس ارسال کنند.
خبرگزاری میراث فرهنگی _ فرهنگ وهنر _سال ۸۶ را مهم ترین سال برای میراث معنوی ایران بود، چرا که پس از ۷۵ سال از تصویب قانون حفظ آثار ملی، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به عنوان متولی حفظ میراث فرهنگی، تصمیم به ثبت میراث معنوی یا همان میراث غیرملموس گرفت.
اگرچه ثبت نوروز به عنوان نخستین و مهم ترین میراث معنوی کشور در همین سال به سرانجام نرسید و با وجود قول های مساعد، ثبت آن به سال ۸۷ موکول شد، اما همین اتفاق ثبت میراث مظلوم معنوی آنقدر مهم بود که حتی اگر یک سال هم به تعویق بیفتد، باید آن به فال نیک گرفت. البته ناگفته نماند که «سلیمان تپه» به عنوان نخستین اثر ثبتی کشور در حوزه میراث ملموس نیز یک سال پس از تصویب قانون حفظ آثار ملی و در سال ۱۳۱۰ ثبت شد.
اگرچه یونسکو دلایل رد پرونده نوروز را ناکامل بودن پرونده ۱۰ کشور ارائه دهنده اعلام کرده بود، اما مدیریت وقت پژوهشکده مردم شناسی حجم زیاد پرونده و ارزیابی ناکافی بررسی کنندگان پرونده ها را دلایل رد پرونده نوروز عنوان کردند. به هر ترتیب قرار شد، نشست منطقه ای نوروز پس از اجلاس عمومی یونسکو در تهران برگزار شود و کشورهای حوزه نوروز با همفکری هم این پرونده را نهایی کنند.
علاوه بر نوروز پرونده های مهم دیگری همچون تعزیه، کوچ عشایر، موسیقی ردیفی ایران، گویش مراغی، اذان موذن زاده، گویش تاتی، موسیقی مقامی خراسان، آیین پهلوانی و موسیقی بوشهر هستند که ضمن داشتن قابلیت هایی برای ثبت ملی، قابلیت بسیاری برای ثبت جهانی دارند . برخی از این میراث در صورتی که به صورت ثبت ملی و جهانی در مرکز توجه قرار نگیرد، برای همیشه از بین خواهد رفت و اثری از آنها باقی نخواهد ماند.
به گزارش روابط عمومی معاونت فرهنگی سازمان میراث فرهنگی,گردشگری و صنایع دستی, نماد سوگواری در حوزه فرهنگی ایران، نمادهای ایرانی و اسلامی برگرفته از واقعه کربلا، تنوع مراسم آیین عاشورا در شهرها و روستاهای کشور از محورهای مهم این همایش به شمار می آید.و در پایان برای تاکید بر اهمیت این موضوع به متن کامل کنوانسیون میراث معنوی یونسکو اشاره می کنیم :
کنفرانس عمومی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد که از این پس یونسکو خوانده می‌شود، در سی و دومین نشست خود که از تاریخ ۲۹ سپتامبر تا ۱۷ اکتبر ۲۰۰۳ در پاریس برگزار شد،
ـ با اشاره به اسناد بین‌المللی موجود در مورد حقوق بشر، به ویژه اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸)، پیمان بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (۱۹۶۶) و پیمان بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶).
ـ با توجه به اهمیت میراث فرهنگی ناملموس به عنوان انگیزه‌ی اصلی تنوع فرهنگی و ضامن توسعه پایدار به طوری که در توصیه نامه ۱۹۸۹ یونسکو در مورد حراست از فرهنگ سنتی و فولکلور، اعلامیه‌ی جهانی یونسکو در مورد تنوع فرهنگی (۲۰۰۱) و اعلامیه‌ی استانبول (۲۰۰۲) مصوب سومین میزگرد وزیران فرهنگ بر آن تاکید شده است.
ـ با عنایت به وابستگی متقابل ریشه‌دار میان میراث فرهنگی ناملموس و میراث فرهنگی و طبیعی ملموس.
ـ با اذعان به این که دو جریان جهانی شدن و تغییر شکل اجتماعی، همراه با شرایطی که این دو پدیده برای گفت‌وگوی دایمی جوامع ایجاد می‌کنند، همانند پدیده‌ی عدم بردباری موجب افزایش تهدید‌های مهلکی چون زوال، کم‌رنگ شدن و تخریب میراث فرهنگی ناملموس می‌شوند و این امر به خصوص به دلیل فقدان منابع لازم برای حراست از این میراث رخ می‌دهد.
ـ با آگاهی از گرایش جهانی و حساسیت مشترک نسبت به حراست از میراث فرهنگی ناملموس بشر، ….
ـ با تایید این که جوامع، به ویژه جوامع بومی، گروه‌ها و (در برخی موارد) افراد نقش مهمی در تولید، حراست، نگهداری و بازآفرینی ناملموس ایفا کرده و بدین ترتیب به غنای تنوع فرهنگی و خلاقیت بشری کمک می‌کنند.
ـ با توجه به تاثیر عمیق فعالیت‌های یونسکو در ایجاد اسناد حاوی قواعد حمایت از میراث فرهنگی به خصوص کنوانسیون حمایت از میراث فرهنگی و طبیعی جهان (۱۹۷۲).
ـ با توجه بیشتر به این که هنوز یک سند چند جانبه الزام‌آور در مورد حراست از میراث فرهنگی ناملموس وجود ندارد.
ـ با عنایت به این که لازم است توافقات بین‌المللی، توصیه‌نامه‌ها و قطعنامه‌های فعلی مربوط به میراث فرهنگی و طبیعی قویاً به وسیله‌ی مواد و پیش‌بینی‌های قانونی جدید مربوط به میراث فرهنگی ناملموس غنی و تکمیل شود.
ـ نظر به این که لازم است به خصوص نسل‌های جوان‌تر از اهمیت میراث فرهنگی ناملموس و حراست از آن بیشتر آگاه شوند،…
ـ با توجه به این که شایسته است جامعه‌ی بین‌الملل با مدد گرفتن از روحیه‌ی همکاری و کمک متقابل همراه با کشورهای متعهد در امر حراست از این میراث فرهنگی مشارکت کند.
ـ با یادآوری برنامه‌های یونسکو در خصوص میراث فرهنگی ناملموس، به ویژه اعلامیه‌ی شاهکارهای میراث شفاهی و ناملموس بشر،…
ـ با توجه به نقش ارزنده میراث فرهنگی ناملموس به عنوان یکی از عوامل نزدیک‌تر کردن انسان‌ها به یکدیگر و تضمین تبادل و درک متقابل در میان آن‌ها، …

ثبت دیدگاه

دیدگاهها بسته است.