جمعه, ۲ مهر , ۱۴۰۰ 17 صفر 1443 Friday, 24 September , 2021 ساعت ×
پ
پ

۲-۱- مکان های دیدنی و تاریخی استان زنجان

با این که تاریخ این منطقه فراز و فرود های بسیار به خود دیده و گاهی شعله های خشم و جنگ برگ های زیادی از تاریخ منطقه و حتی گاه تمام آن را در کام خود فرو برده است ولی به جهت عمق غنای هویت و فرهنگ این منطقه هنوز نیز استان زنجان امانت دار میراث فرهنگی ارزشمند و قابل ملاحظه ای است که فرهنگ و هویت این سرزمین را به نمایش می گذارد.

زنجان، از دیرباز به لحاظ موقعیت خاص جغرافیایی و داشتن بناهای تاریخی متعدد، ازجایگاه ویژه‌ای دربخش صنعت گردشگری و جذب سیاح برخوردار بوده ‌است. این استان با چند هزار سال قدمت و دارا بودن یادگارهایی از تمدن‌های مهم بشری، تفرجگاه‌ها، آثار باستانی و مکان‌های جذاب گردشگری مورد توجه جهانیان به‌ویژه افراد علاقه‌مند به سیاحت و گردشگری قرار داشته و دارد.

زنجان از مهمترین مکان‌های باستانی ایران است که جایگاه و مهد تمدن بشری بوده و شکوه و اقتدارش از دوران‌های گذشته برای مردم جهان شناخته شده است. بطور اجمال می‌توان گفت استان زنجان به‌علت شرایط خاص جغرافیایی، در روند تاریخ بهترین تمدنهای فرهنگ بشری را شاهد بوده و آثار مکشوفه دوران ماقبل تاریخ، قبل و پس‌از اسلام، پندارها ، باورها ، آداب و رسوم ، اعتقادات قلبی مردم، وجود چهره‌های علمی و فرهنگی در فرهنگ مکتوب منطقه، نشانگر گوشه‌هایی از غنای فرهنگی این استان است. وجود آثار ومناظر متنوع تاریخی، هنری، مذهبی، طبیعی وصنایع دستی در این منطقه را می‌توان از جمله عوامل جذب مسافران داخلی و خارجی دانست، بطوری که هم‌اکنون دهها اثر تاریخی ارزشمند، از جمله کاروانسرای سنگی، مساجد جامع و حسینیه ی و تکیه ها، مجموعه‌ی بازار، رختشویخانه، بقعه‌ی امامزاده‌ها، عظیم‌ترین گنبد آجری ، غار طبیعی و تعدادی آب انبار و حمام، آماده‌ی بازدید عموم علاقه‌مندان است. “گنبد سلطانیه” که سالانه شمار زیادی‌از گردشگران داخلی و خارجی را به‌خود جلب می‌کند و اولین گنبد آجری جهان و یکی‌از با شکوه‌ترین بناهای عظیم اسلامی محسوب می‌شود، در دوران حکومت سلطان محمد خدابنده ظرف مدت‪ ۹ سال “‪ ۷۰۴ تا ‪ ۷۱۳ هجری قمری” ساخته شده است. این گنبد که در ۴۲ کیلومتری جنوب شرقی زنجان و درشهر سلطانیه واقع شده، پس‌از بنای کاتدرال سانتاماریا دلفیوره “کلیسای جامع مریم‌مقدس” در فلورانس ایتالیا و مسجد “ایاصوفیای” استانبول، سومین بنای عظیم تاریخی جهان است. بر اساس منابع رسمی موجود، این بنای آجری دارای ‪ ۴۸/۵ متر بلندی و‪ ۲۵/۶۰ متر دهانه قوس، هشت ایوان مرتفع و نزدیک به ۵۰ اطاق و حجره است. شهرت گنبد “سلطانیه” در ادوار مختلف به قدری عالم گیر شده بود که مورخین و سیاحان خارجی چون “کلاویخو” ، “پیترو دلاواله” سیاح ایتالیایی، ” شاردن”، “دیولافوا” و ده ها جهانگرد معروف دیگر را به‌عشق دیدن این بنای عظیم تاریخی به ‌شهر سلطانیه کشانید. مجموعه تاریخی “رختشویخانه زنجان نیز در سال ‪ ۱۳۴۷ه.ق توسط دو برادر به‌نام مشهدی اکبر “معمار” و مشهدی اسماعیل “بنا” ظرف مدت ‪۱۵ماه، در قلب بافت تاریخی شهر و درمنطقه پرتراکم مسکونی موسوم ‌به “عباسقلی خان” ساخته شده است. این محله، قبل از احداث رختشویخانه به‌خاطر مملو شدن از هرزآبهای سطحی، به “باباجمال چوقوری” (گودال باباجمال) معروف بوده است. متولی رختشویخانه توسط اولین رییس بلدیه وقت شهر زنجان “علی ‌اکبر توفیقی”گمارده شده و استفاده از این محل برای شهروندان جهت شستن رخت اغلب رایگان بوده است. “مسجد جامع (سید) زنجان”: مجموعه مسجد و مدرسه‌ی “سید”توسط عبدالله‌میرزا دارا ، پسر یازدهم فتحعلی شاه قاجار در هنگام حکمرانی در زنجان و به‌سال ‪ ۱۲۴۲ه.ق احداث گردیده است. این مجموعه‌ی تاریخی یکی از بناهای ارزشمندی است که بر اساس طرح مساجد چهار ایوانی ساخته شده است. “غار کتله‌خور” نیز یکی از شگفتی‌ها و پدیده‌های طبیعی زیبا و دیدنی استان زنجان است که همه ‌ساله شماری از گردشگران داخلی و خارجی را جلب می‌کند. این غار که در نوع خود یکی‌از پدیده‌های طبیعی بی‌نظیر جهان به‌شمار می‌رود، از شسته شدن و فرسایش آهک و حرکات تکتونیکی زمین ایجاد و در زمان حاضر ‪۵/۲ کیلومتر آن برای بازدید عموم آماده شده است. “کتله‌خور” در ‪ ۱۴۰کیلومتری جنوب غربی زنجان ودر دل کوهی بنام “ساقیزلو” واقع شده‌است و مناظر بسیار دیدنی و قندیل‌های عظیم و شفاف داخل آن، نظر هر بیننده‌ای را به‌خود جلب می‌کند. گفته می‌شود این غار در پاییز سال ‪ ۱۳۳۰شمسی توسط مرحوم “اسدالله جمالی” کوهنورد زنجانی شناسایی شده و در خردادماه سال ۱۳۳۱توسط یک گروه کوهنوردی مورد بازدید قرار گرفته است. “کاروانسرای سنگی زنجان” یکی‌از قدیمی‌ترین آثار تاریخی شهر زنجان است که درزمان شاه عباس دوم “به‌ روایتی حدود ‪۵۰۰ سال قبل” در منتهی‌الیه جنوب‌شرقی، محل استراحت سیاحانی بوده‌است که به زنجان وارد می‌شدند.این مکان از سال ‪ ۱۳۷۷به سفره‌خانه سنتی تبدیل شد. “بازار زنجان “نیز که در قلب بافت قدیمی شهر قرار گرفته، از دو قسمت “بازار بالا و پایین” تشکیل شده است. احداث بازار درحدود سال ‪۱۲۰۵ه.ق در دوران حکومت آقا محمد خان قاجار آغاز و با ساخت کاروانسراها ، گرمابه‌ها ، مساجد و راسته‌های جانبی در سال ‪۱۲۱۳ هجری قمری تکمیل شده‌است. مجموعه بازار زنجان باداشتن ۵۶ ورودی و کوچه هماهنگ با شبکه ارتباطی کل شهر مرتبط بوده و با ‪۹۴۰ باب مغازه و بیش‌از ‪ ۱۵هکتار وسعت، در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. “گرمابه حاج داداش “: این بنا نیز که به سفرخانه‌ی سنتی تبدیل شده است، در قلب بازار قدیمی زنجان واقع شده‌است. این بنا حدود ‪ ۱۰۰سال پیش بعنوان حمام احداث گردیده و هم‌اکنون با حفظ بافت قبلی و با انجام اندکی تغییر و تزیینات زیبای سنتی، به‌عنوان سفره‌خانه برای پذیرایی گردشگران و اهالی شهر مورد استفاده قرار می‌گیرد. ” بقعه‌ی ملاحسن کاشی”: این مقبره‌ی زیبا در فاصله ‪ ۲/۵کیلومتری جنوب شهر سلطانیه قرارگرفته است. این بقعه از بیرون دارای پلان هشت ضلعی و در داخل با ترکیب و تلفیق ایوانهای جانبی به مربع تبدیل شده است. ایوان‌های چهار گانه درطبقه اول با دهلیز زیبایی به یکدیگر مرتبط است. حاصل این ارتباط گنبد زیبایی است که در سال‪ ۹۷۳ه.ق یعنی اواخر دوران شاه طهماسب بنا شده و درمجموع باگنبد (الله‌الله) مقبره شیخ صفی‌الدین اردبیلی قابل مقایسه‌است.

مساجد جامع و میرزایی، بقعه امامزاده حضرت سید ابراهیم(ع) زنجان، بقعه‌ی ملاحسن کاشی، معبد صخره‌ای داش‌کسن، مسجد جامع قروه، بقعه شاهزاده زیدالکبیر و قیدار نبی، قبرستان و مسجد جامع گلابر و سجاس، بقعه چلبی‌اوغلی و پیراحمد زهرنوش، امامزاده‌های یحیی، یعقوب و اسماعیل، از دیگر آثار ارزشمند تاریخی و باستانی استان زنجان، برای جذب علاقه‌مندان در ایام مختلف به ویژه تعطیلات نوروز آماده است.

این استان بعنوان یک قطب گردشگری، می‌تواند در ترویج و ارائه‌ی فرهنگ غنی اسلامی و بهره‌گیری از فرهنگ سایر نقاط کشور و جهان نقش‌آفرین باشد. زنجان با قدمتی سه‌هزار ساله ، آثار و بناهای تاریخی ارزشمندی را در خود جای داده است که هریک از آنها در نوع خود منحصر به ‌فرد بوده و دارای ویژگی خاص معماری و ارزشهای فرهنگی و هنری است، آثاری که تجلی و تبلور جریانات فرهنگی و فکری و زبانی گویا از شرح حال گذشتگان این مرز وبوم می‌باشد

در واقع استان زنجان به‌لحاظ جاذبه‌های تاریخی ، طبیعی و فرهنگی رتبه‌ی هشتم را در کشور به‌خود اختصاص داده ، تاکنون بیش از یک هزار اثر تاریخی در این استان شناسایی شده و قریب به۴۲۰ ‪ اثر نیز در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است

منبع:سایت حسینیه اعظم زنجان

پژوهش پیرامون دهمین میراث معنوی کشور

پژوهشگر:نجفی.

ثبت دیدگاه

دیدگاهها بسته است.